‘गणपती बाप्पा मोरया’च्या जयघोषात महाराष्ट्रात गणरायाचे आगमन....

मुंबई प्रतिनिधी -

‘गणपती बाप्पा मोरया, मंगलमूर्ती मोरया’च्या जयघोषात सोमवारी महाराष्ट्रभर लाडक्या गणरायाचे उत्साहात आगमन झाले. भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीनिमित्त घरगुती आणि सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांमध्ये विधिवत श्री गणेशमूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली. पहाटेपासूनच गणेशमूर्ती घरी नेण्यासाठी नागरिकांची लगबग सुरू होती. पारंपरिक वेशभूषा, ढोल-ताशांचा गजर, फुलांची उधळण आणि भक्तिगीतांनी उत्सवी वातावरण निर्माण झाले.

घराघरांत आकर्षक मखर, फुलांची सजावट आणि विद्युत रोषणाई करण्यात आली. गणरायाला मोदक, लाडू, फळे आणि पंचपक्वान्नांचा नैवेद्य दाखवून कुटुंबीयांनी सामूहिक आरती केली. सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांच्या वतीनेही धार्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक कार्यक्रमांना सुरुवात झाली.

मुंबईत सार्वजनिक गणेशोत्सवाचा दिमाख

मुंबईतील प्रसिद्ध सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांच्या दर्शनासाठी पहिल्याच दिवसापासून भाविकांची गर्दी सुरू झाली. लालबाग, परळ, गिरगाव, चिंचपोकळी, खेतवाडी, दादर आणि उपनगरांतील गणेश मंडळांनी विविध सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक विषयांवर आधारित देखावे उभारले आहेत.

गर्दीचे व्यवस्थापन, महिलांची सुरक्षितता, वाहतूक नियंत्रण आणि संशयास्पद हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी शहरात मोठा पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. महत्त्वाची मंडळे, रेल्वेस्थानके, बाजारपेठा, समुद्रकिनारे आणि विसर्जन मार्गांवर विशेष सुरक्षा व्यवस्था करण्यात आली आहे. नागरिकांनी अफवांवर विश्वास ठेवू नये आणि संशयास्पद वस्तू किंवा हालचाल आढळल्यास तातडीने पोलिसांना माहिती द्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

पुण्यात मानाच्या गणपतींची विधिवत प्रतिष्ठापना

पुण्यातील मानाच्या गणपतींची पारंपरिक पद्धतीने प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली. ढोल-ताशा पथके, लेझीम, पारंपरिक वेशभूषेतील कार्यकर्ते आणि फुलांनी सजविलेल्या मिरवणुकांनी पुण्यनगरीतील वातावरण गणेशमय झाले. मध्यवर्ती भागातील प्रमुख गणेश मंडळांच्या दर्शनासाठी भाविकांनी गर्दी केली.

शहरातील सुरक्षिततेसाठी सुमारे सात हजार पोलीस अधिकारी आणि कर्मचारी तैनात करण्यात आले आहेत. गर्दीवर लक्ष ठेवण्यासाठी अत्याधुनिक कॅमेरे, निरीक्षण मनोरे आणि नियंत्रण कक्षांची मदत घेतली जात आहे. महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी स्वतंत्र पथके आणि साध्या वेशातील पोलीस कर्मचारी नियुक्त करण्यात आले आहेत.

कोकणात पारंपरिक उत्सवाचा आनंद

रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांत गणेशोत्सवाला विशेष महत्त्व आहे. कोकणातील घरोघरी पारंपरिक पद्धतीने गणरायाची प्रतिष्ठापना करण्यात आली. अनेक कुटुंबांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या सुरू असलेल्या प्रथेनुसार मातीच्या मूर्तीची स्थापना करून भजन, कीर्तन, आरती आणि सामूहिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे.

ग्रामीण भागात नातेवाइकांच्या भेटीगाठी, पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि सामूहिक आरतीमुळे उत्सवाचा आनंद द्विगुणित झाला. बाजारपेठांमध्ये फुले, फळे, दुर्वा, नारळ, केळीची पाने, सजावटीचे साहित्य आणि मिठाईच्या खरेदीसाठी नागरिकांची गर्दी दिसून आली.

राज्याच्या विविध भागांत गणेशोत्सवाचा उत्साह

पश्चिम महाराष्ट्र, उत्तर महाराष्ट्र, विदर्भ आणि मराठवाड्यातही घरगुती तसेच सार्वजनिक गणेशोत्सवाला उत्साहात प्रारंभ झाला. अनेक मंडळांनी धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांसोबत रक्तदान, आरोग्य तपासणी, पर्यावरण संवर्धन, व्यसनमुक्ती आणि विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक उपक्रमांचे नियोजन केले आहे.

शहरांसह ग्रामीण भागात पारंपरिक वाद्यांच्या गजरात गणेशमूर्तींचे आगमन झाले. फुले, फळे, पूजेचे साहित्य, मिठाई आणि सजावटीच्या वस्तूंच्या खरेदीमुळे बाजारपेठांमध्ये दिवसभर वर्दळ होती.

पर्यावरणपूरक उत्सवाला प्राधान्य

अनेक घरगुती गणेशभक्त आणि सार्वजनिक मंडळांनी शाडू मातीच्या मूर्ती, नैसर्गिक रंग, कापडी व कागदी सजावट तसेच पुनर्वापर करता येणाऱ्या साहित्याला प्राधान्य दिले आहे. प्लास्टिक आणि थर्माकोलचा वापर टाळण्याचा संदेश विविध मंडळांकडून दिला जात आहे.

स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी कृत्रिम विसर्जन तलाव, निर्माल्य संकलन केंद्रे आणि स्वच्छता पथकांची व्यवस्था केली आहे. मूर्तींचे विसर्जन नियोजित ठिकाणी करून नदी, तलाव आणि समुद्राचे प्रदूषण टाळण्याचे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.

यंदा बारा दिवसांचा गणेशोत्सव

यंदा तिथीच्या कालगणनेमुळे गणरायाचा उत्सव बारा दिवसांचा राहणार असून २५ सप्टेंबरला अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी सार्वजनिक गणेशमूर्तींचे विसर्जन होणार आहे. दीड दिवस, तीन दिवस, पाच दिवस, सात दिवस आणि गौरी-गणपतींच्या प्रथेनुसार घरगुती मूर्तींचे टप्प्याटप्प्याने विसर्जन केले जाणार आहे.

गणेशोत्सवाच्या आगामी दिवसांत आरती, भजन, कीर्तन, सांस्कृतिक स्पर्धा, सामाजिक उपक्रम आणि विविध प्रबोधनपर कार्यक्रमांची रेलचेल राहणार आहे. आनंद, भक्ती, परंपरा आणि सामाजिक एकोप्याचा संदेश देणाऱ्या या उत्सवामुळे संपूर्ण महाराष्ट्र गणेशमय झाला आहे.